ali nejat
27-06-2009, 12:50
Critical Mass, Türkçe'de kritik çoğunluk anlamına gelen ve bisiklet ile (veya motorsuz her türlü taşıma aracı ile paten, kaykay vs.) yapılan bir etkinliktir. Dünyanın yüzden fazla şehrinde genellikle her ayın son cuma günü düzenlenir.
Bu hareket ilk olarak San Fransisco'da 25 eylül 1992 tarihinde yaklaşık elli kadar bisikletçi ile başlamıştır. Daha sonra uluslararası boyutlara ulaşarak K. Amerika'da, Avrupa'da, Avusturalya'da, Asya'da ve Latin Amerika ülkelerinde yapılmaya başlanmıştır. Critical Mass'e katılım şehirlere göre yüzlerce kişiden binlercesine kadar çıkabilmektedir.
Critical Mass esas olarak şehrin içinde gerçekleşmektedir. Yaklaşık 325 şehirde uygulandığı tahmin edilmektedir. Bu etkinlik, özellikle Reclaim the street veya Fransa'daki Vélorution gibi çevreci ve küreselleşme karşıtları hareketleri ile bağlantılıdır.
http://i496.photobucket.com/albums/rr326/bisikleti/800px-Critical_mass_budapest3_42220.jpg
2006 Budapeste
Critical Mass'e benzeyen ilk bisiklet turu 1970'li yılların başında yüzlerce bisikletçinin katılımı ile İsveç Stokholm'de gerçekleşmiştir. İlk gerçek Critical Mass 25 eylül 1992'de San Fransisco'da başlamıştır. O zamanlar ismi Comute Clot olup iki düzine kadar bisikletçinin Market Street'de dağıtılan flyerları alması ile gerçekleşmiştir. Bunun hemen ardından etkinliğe katılan birkaç bisikletçi yerel bir bisiklet dükkanında düzenlenen Ted White'ın Retourn of the Scorcher adlı belgeselinin gösterimine katılmışlardır. Filmde insan gücüyle çalışan araç tasarımcısı George Bliss'in Çin'deki bisikletçilerin bir araya toplanmasını anlatıp, Critical Mass terimini kullanması üzerine adı daha önce Commute Clot olan etkinlik ikincisinden itibaren Critical Mass adını almıştır.
Terimin kökeni Çin'de ışıksız kavşaklarda otomobiller ve bisikletler arasındaki geçiş önceliği anlaşmasına dayanır. Bisikletçiler kavşakta yığılıp kritik bir çoğunluğa ulaşınca kavşaktan geçerler. Bunun benzeri bir sahneyi Ted White'ın Retourn of the Scorcher (1992) adlı belgeselinde görebiliriz. Bu terim, gerçekleşebilecek fiziki olayların bazı eşiklerini vurgulamak üzere, fizik bilimindeki kritik çoğunluk kavramından esinlenmiştir. Bu ilkeden yola çıkarsak;
Halka açık alanları, motorlu taşıtların kullanımından çıkararak, güvenli bir biçimde işgal etmek için kritik bir çoğunluğa yani yeterli sayıda bisikletçiye gerek vardır.
Otomobillerin "kritik çoğunluğu" kendi ulaşımını dahi engeller ve şehir yaşam tarzında yadsınamaz etkilere sebep olur.
Otomobillerin çokluğu değil, bisikletlerin "kritik çoğunluğu" trafik akışını ve hızını belirler.
Buradan, hareketin geleneksel sloganları doğar.
"Biz trafiği tıkamıyoruz, trafik biziz."
"Otomobiller trafiği tıkamıyorlar, tıkanıklığın sebebi onlar"
Critical Mass'in amaçları çeşitlidir. Bu basit sosyal bir buluşma olabileceği gibi, belirli bir tema üzerine de olabilir. Bisikletçiler için altyapı eksikliklerine, güvenlik problemlerine dikkat çekmek, insanlara çevreci ulaşım olanaklarını göstermek, varolan yolların ortak kullanımını önermek gibi. Critical Mass sıklıkla, özel otomobillerin yerel ve küresel çevre için bir felaket olduğunu düşünen çevreciler ve kamusal alanların sosyal ve fiziksel açıdan yaşam kalitelerini arttırmak için çalışan sivil toplum örgütleri ile ilişkidedir. Katılımcılarına bağlı olarak Critical Mass'ler şenlikli veya talepkar olabilir. Neredeyse tehlikeli olarak kabul edilen veya yolların zayıf kullanıcılarına uygun olmayan kurallarını sorgulayan bir sivil itaatsizliği başlatabilir.
Critical Mass özünde kendinden düzenlenmiş bir etkinliktir. Düzenlenmiş tesadüf terimi de sıkça kullanılmaktadır. Hiyerarşisi, lideri, organizatörü, üyelik sistemi yoktur ve bir meydanda veya dört yol ağzında verilen randevuyla start alır. Başlamadan hemen önce biskletçiler için yol kavşaklarını güvenli kılmak üzere gönüllüler öne çıkarlar. Bazen birkaç gün öncesinden rotalar çizilebilir ve yapılan oylama ile bir tanesinde karar kılınabilir ama rota genellikle etkinlik günü, şehrin akışına göre tamamen tesadüfi olarak belirlenir. Bu metodlar Critical Mass'i hiyerarşik bir yapıdan, toplantılardan, iç politika vb. unsurlardan tamamen arındırır ve özgürleştirir. Daha önceden hazırlanan Critical Mass'ler ise çevreci örgütler veya bisiklet dernekleri tarafından uygulanır. Genelde bu durumda belirli tek bir teması olur, rota üzerindeki yollar önceden işaretlenir, önemli trafik noktalarından geçer ve güvenlik güçlerinin destegi alinir.
Wikipedia.
Bu hareket ilk olarak San Fransisco'da 25 eylül 1992 tarihinde yaklaşık elli kadar bisikletçi ile başlamıştır. Daha sonra uluslararası boyutlara ulaşarak K. Amerika'da, Avrupa'da, Avusturalya'da, Asya'da ve Latin Amerika ülkelerinde yapılmaya başlanmıştır. Critical Mass'e katılım şehirlere göre yüzlerce kişiden binlercesine kadar çıkabilmektedir.
Critical Mass esas olarak şehrin içinde gerçekleşmektedir. Yaklaşık 325 şehirde uygulandığı tahmin edilmektedir. Bu etkinlik, özellikle Reclaim the street veya Fransa'daki Vélorution gibi çevreci ve küreselleşme karşıtları hareketleri ile bağlantılıdır.
http://i496.photobucket.com/albums/rr326/bisikleti/800px-Critical_mass_budapest3_42220.jpg
2006 Budapeste
Critical Mass'e benzeyen ilk bisiklet turu 1970'li yılların başında yüzlerce bisikletçinin katılımı ile İsveç Stokholm'de gerçekleşmiştir. İlk gerçek Critical Mass 25 eylül 1992'de San Fransisco'da başlamıştır. O zamanlar ismi Comute Clot olup iki düzine kadar bisikletçinin Market Street'de dağıtılan flyerları alması ile gerçekleşmiştir. Bunun hemen ardından etkinliğe katılan birkaç bisikletçi yerel bir bisiklet dükkanında düzenlenen Ted White'ın Retourn of the Scorcher adlı belgeselinin gösterimine katılmışlardır. Filmde insan gücüyle çalışan araç tasarımcısı George Bliss'in Çin'deki bisikletçilerin bir araya toplanmasını anlatıp, Critical Mass terimini kullanması üzerine adı daha önce Commute Clot olan etkinlik ikincisinden itibaren Critical Mass adını almıştır.
Terimin kökeni Çin'de ışıksız kavşaklarda otomobiller ve bisikletler arasındaki geçiş önceliği anlaşmasına dayanır. Bisikletçiler kavşakta yığılıp kritik bir çoğunluğa ulaşınca kavşaktan geçerler. Bunun benzeri bir sahneyi Ted White'ın Retourn of the Scorcher (1992) adlı belgeselinde görebiliriz. Bu terim, gerçekleşebilecek fiziki olayların bazı eşiklerini vurgulamak üzere, fizik bilimindeki kritik çoğunluk kavramından esinlenmiştir. Bu ilkeden yola çıkarsak;
Halka açık alanları, motorlu taşıtların kullanımından çıkararak, güvenli bir biçimde işgal etmek için kritik bir çoğunluğa yani yeterli sayıda bisikletçiye gerek vardır.
Otomobillerin "kritik çoğunluğu" kendi ulaşımını dahi engeller ve şehir yaşam tarzında yadsınamaz etkilere sebep olur.
Otomobillerin çokluğu değil, bisikletlerin "kritik çoğunluğu" trafik akışını ve hızını belirler.
Buradan, hareketin geleneksel sloganları doğar.
"Biz trafiği tıkamıyoruz, trafik biziz."
"Otomobiller trafiği tıkamıyorlar, tıkanıklığın sebebi onlar"
Critical Mass'in amaçları çeşitlidir. Bu basit sosyal bir buluşma olabileceği gibi, belirli bir tema üzerine de olabilir. Bisikletçiler için altyapı eksikliklerine, güvenlik problemlerine dikkat çekmek, insanlara çevreci ulaşım olanaklarını göstermek, varolan yolların ortak kullanımını önermek gibi. Critical Mass sıklıkla, özel otomobillerin yerel ve küresel çevre için bir felaket olduğunu düşünen çevreciler ve kamusal alanların sosyal ve fiziksel açıdan yaşam kalitelerini arttırmak için çalışan sivil toplum örgütleri ile ilişkidedir. Katılımcılarına bağlı olarak Critical Mass'ler şenlikli veya talepkar olabilir. Neredeyse tehlikeli olarak kabul edilen veya yolların zayıf kullanıcılarına uygun olmayan kurallarını sorgulayan bir sivil itaatsizliği başlatabilir.
Critical Mass özünde kendinden düzenlenmiş bir etkinliktir. Düzenlenmiş tesadüf terimi de sıkça kullanılmaktadır. Hiyerarşisi, lideri, organizatörü, üyelik sistemi yoktur ve bir meydanda veya dört yol ağzında verilen randevuyla start alır. Başlamadan hemen önce biskletçiler için yol kavşaklarını güvenli kılmak üzere gönüllüler öne çıkarlar. Bazen birkaç gün öncesinden rotalar çizilebilir ve yapılan oylama ile bir tanesinde karar kılınabilir ama rota genellikle etkinlik günü, şehrin akışına göre tamamen tesadüfi olarak belirlenir. Bu metodlar Critical Mass'i hiyerarşik bir yapıdan, toplantılardan, iç politika vb. unsurlardan tamamen arındırır ve özgürleştirir. Daha önceden hazırlanan Critical Mass'ler ise çevreci örgütler veya bisiklet dernekleri tarafından uygulanır. Genelde bu durumda belirli tek bir teması olur, rota üzerindeki yollar önceden işaretlenir, önemli trafik noktalarından geçer ve güvenlik güçlerinin destegi alinir.
Wikipedia.